ACTUALIZACIÓN DEL CIPOG-EZ. EXIGIMOS JUSTICIA PARA LOS COMPAÑEROS LORENA Y MARCOS

Fueron  reportados como desapreciodos el 6 de mayo del 2022 a las 9:00 am, el día de hoy fuimos notificados que han Sido encontrados sin vida en la carretera de atzacualoyan, Chilapa guerrero, lugar donde los ardillos se han dedicado a desaparecer y asesinar a miembros de nuestras comunidades.
Las Autoridades municipales argumentan que se trata de un accidente, cuando nuestros compañeros tienen marcas visibles de tortura y fueron localizados 24 horas después de su desaparición.

No Queremos más mentiras, nos siguen asesinando y las autoridades de los tres niveles de gobierno continúan ocultandolo y protegiendo a los grupos narco militares como los ARDILLOS.

#DesapariciónForzada
#CIPOG
#Guerrero
#LesaHumanidad
#NacionesUnidas
#CNDH
Andrés Manuel López Obrador
Evelyn Salgado Pineda
Comisión Nacional de los Derechos Humanos (CNDH)

LLAMADO AL APOYO Y SOLIDARIDAD CON LA MARCHA POR LA DIGNIDAD Y LA CONCIENCIA WIXÁRIKA

A LA COMUNIDAD WIXÁRIKA DE

SAN SEBASTIÁN TEPONAHUAXTLÁN

Y SU ANEXO TUXPAN DE BOLAÑOS,

AL PUEBLO DE MÉXICO,

A LOS PUEBLOS DEL MUNDO,

A LA SEXTA NACIONAL E INTERNACIONAL,

A LOS MEDIOS DE COMUNICACIÓN.

 

Desde el pasado 25 de abril del año en curso la COMUNIDAD INDÍGENA DE SAN SEBASTIÁN TEPONAHUAXTLÁN (WAUT+A) Y SU ANEXO TUXPAN (KURUXI MANUWE), DE LOS MUNICIPIOS DE MEZQUITIC Y BOLAÑOS, JALISCO, comunidad perteneciente al PUEBLO WIXÁRIKA, encabezada por su gobierno agrario y tradicional, INICIÓ UNA LARGA “MARCHA POR LA DIGNIDAD Y LA CONCIENCIA WIXÁRIKA” DE MÁS DE 900 KILÓMETROS HACIA LA CIUDAD DE MÉXICO EXIGIENDO AL GOBIERNO FEDERAL LA SOLUCIÓN INMEDIATA Y TOTAL A SU PROBLEMÁTICA DE TIERRAS CONSISTENTE EN LA RESTITUCIÓN DE UNA SUPERFICIE DE APROXIMADAMENTE 10 700 HECTÁREAS ILEGALMENTE OCUPADA POR GANADEROS DEL POBLADO DE HUAJIMIC, MUNICIPIO DE LA YESCA, NAYARIT; Y OTRA SUPERFICIE SUPERIOR A LAS 800 HECTÁREAS EN LA ZONA CONOCIDA COMO “EL TRIÁNGULO”, MISMA QUE ES OCUPADA POR EL EJIDO DE PUENTE DE CAMOTLÁN Y POR GANADEROS DE DICHO POBLADO, TAMBIÉN EN EL MUNICIPIO DE LA YESCA NAYARIT.

 

Esta problemática de despojo no es nueva, tiene siglos y décadas de haberse originado, sin que en este caso, como en los restantes a lo largo de todo el país, el Estado Mexicano haya dado una solución a tan agudos problemas que, en el caso de SAN SEBASTIÁN TEPONAHUAXTLÁN (WAUT+A) Y SU ANEXO TUXPAN (KURUXI MANUWE), ponen en riesgo su integridad y existencia, pues, la tierra es el fundamento de su vida económica, cultural y religiosa.

 

El actual gobierno federal no solo auspicia la explotación rapaz de hidrocarburos o minera, también promueve grandes megaproyectos que están provocando el despojo de los territorios de nuestros pueblos en beneficio de los consorcios capitalistas, como el Tren Maya, el Corredor Interoceánico del Istmo  de Tehuantepec, o el Proyecto Integral Morelos. Seguramente es por eso que en el caso del pueblo wixárika el director general del Instituto Nacional de los Pueblos Indígenas, extralimitando sus funciones y facultades, presionó por todos los medios a la comunidad wixárika de SAN SEBASTIÁN TEPONAHUAXTLÁN (WAUT+A) Y SU ANEXO TUXPAN (KURUXI MANUWE) para que desistiera de iniciar su larga marcha a la capital del país, manifestando que las demandas territoriales del pueblo wixárika iban a ser incluidas en un nebuloso “plan de justicia”, ocurriendo que no puede hablarse de justicia a favor del pueblo wixárika sin solucionarse los despojos de tierras que ha sufrido a lo largo de la historia y que han sido auspiciados y administrados por el Estado Mexicano.

 

Es por lo anterior que respondiendo a la convocatoria que nos hace la comunidad wixárika de SAN SEBASTIÁN TEPONAHUAXTLÁN (WAUT+A) Y SU ANEXO TUXPAN (KURUXI MANUWE), llamamos a los pueblos y comunidades indígenas del país, a la Sexta Nacional e Internacional, a los medios de comunicación, así como a la sociedad civil nacional e internacional, a dar nuestro apoyo y solidaridad a la “MARCHA POR LA DIGNIDAD Y LA CONCIENCIA WIXÁRIKA” iniciada el pasado 25 de abril y que se enfila a la Ciudad de México, exigiendo la restitución de los territorios sagrados que pertenecen al pueblo wixárika.

 

Atentamente

Mayo de 2022

 

Por la reconstitución integral de nuestros pueblos

Nunca mas un México sin nosotros

 

Comisión de Coordinación y Seguimiento del Congreso Nacional Indígena/Concejo Indígena de Gobierno

¡DENUNCIA URGENTE! “LOS ARDILLOS” DESAPARECEN A 2 HERMANOS DEL CIPOG-EZ

Al Ejército Zapatista de Liberación Nacional

Al Congreso Nacional Indígena

Al Concejo Indígena de Gobierno

A la Sexta Nacional e Internacional

A las Redes de Resistencia y Rebeldía

A la Red contra la Represión y por la Solidaridad

A las Organizaciones de Derechos Humanos

A los medios de comunicación

7 de mayo de 2022. 

La mañana del 6 de mayo aproximadamente a las 9 de la mañana, dos de nuestros hermanos, de las comunidades que integran al CIPOG-EZ, fueron desaparecidos. Marcos Campos Ahuejote de la comunidad de Xicotlán y Lorena Chantzin Paxacuasingo de Acahuehuetlán fueron detenidos y desaparecidos cuando se dirigían a Chilapa, en el crucero de la Carretera a la altura de Atzacualoya, municipio de Chilapa de Álvarez, lugar en el que el grupo narco-paramilitar “Los Ardillos” instala retenes. Sabemos que fueron “Los Ardillos”, Celso Ortega y la gente que integra al grupo narcoparamilitar, particularmente Audencio Lucas Rosario, quien está operando en la zona de Chilapa asesinando y secuestrando. 

Sin embargo, éste grupo narco-paramilitar, opera en la región con el conocimiento y complicidad de las autoridades municipales, estatales y federales, a quienes responsabilizamos por la desaparición de nuestra hermana Lorena Chantzin y de nuestro hermano Marcos Campos.

Denunciamos que la fiscalía y la gobernadora Evelyn Salgado no han hecho nada por detener los asesinatos, desapariciones, torturas y demás acciones de “Los Ardillos” ni mucho menos por buscar a nuestros desaparecidos, como a Pablo Hilario Morales y Samuel Hernández Sánchez, desaparecidos el 25 de enero de 2022 por la policía municipal de Atlixtac. Exigimos la aparición con vida de Lorena y Marcos Campos. Es insostenible lo que estamos viviendo y responsabilizamos a los tres niveles de gobierno por lo que pueda pasar. 

Les pedimos hermanos y hermanas de México y del mundo, estar atentas a lo que pueda suceder. 

CONCEJO INDÍGENA Y POPULAR DE GUERRERO-EMILIANO ZAPATA

POSICIONAMIENTO DE LA COMUNIDAD WIXARIKA DE SAN SEBASTIÁN TEPONAHUAXTLAN Y TUXPAN DE BOLAÑOS DE LOS MUNICIPIOS DE MEZQUITIC Y BOLAÑOS DEL ESTADO DE JALISCO, ANTE LAS OMISIONES E INDIFERENCIAS EN TEMAS DE RESTITUCIÓN DE NUESTRAS TIERRAS COMUNALES

Desde la caída de la gran Tenochtitlan en 1521 los pueblos originarios de México nos han robado casi todo, principalmente nos han robado lo más sagrado, nuestras tierras. Han pasado 501 años y todavía sigue vigente la herencia de la tiranía estructural española, todavía siguen despojándonos con sus políticas de despojo, seguimos bajo el yugo de las leyes occidentales. No encontramos palabras para describir todos aquellos tratos que hemos recibido, donde históricamente nos han sometido con sus leyes de despojos, seguimos siendo los invisibles e ignorados de la clase política mexicana. Los gobiernos actuales tienen que reconocer que para nosotros es sumamente importante la integridad de nuestras tierras, que se nos fueron invadidas, el cual es nuestra demanda principal. México se independizó en 1810, donde 25 mil pueblos originarios participaron al lado del cura Hidalgo para que nuestro país fuera independiente, cuando se consolida la independencia se promulgan las primeras constituciones nunca estuvimos en la agenda de los constituyentes, nos referimos a la Constitución de Apatzingán 1814, enseguida la Constitución de 1821, la Constitución de 1824, la Constitución de 1836, la Constitución de 1857. En esta primera etapa del México independiente los derechos agrarios de los pueblos originarios, al contrario el propio Benito Juárez nos despojó de nuestros terrenos de nuestros bienes naturales con su ley de desamortización de bienes de manos muertas o ley Lerdo, con el pretexto de quitarle bienes a la Iglesia.

En 1910 México entra en un estallido social donde conservadores y liberales se disputaron  los destinos de nuestro país, y los pueblos nativos no estuvieron ajenos a esta revolución, muchos de nuestros abuelos lucharon al lado de los generales Francisco Villa y Emiliano Zapata, con la bandera de tierra y libertad. Cuando la Revolución Mexicana llega a su fin y se promulga la Constitución de 1917, tampoco estuvimos en la agenda de los constituyentes, seguimos siendo los excluidos, nos siguieron negando nuestros derechos agrarios. El único caudillo que se pronunció a favor de nuestras tierras fue Emiliano Zapata y que el mismo Francisco I Madero lo traicionó ya estando en el poder, para no atender las demandas agrarias de los pueblos originarios. Nuestra comunidad se tituló el 15 de julio de 1953 cuenta con resolución presidencial mediante la cual le fue reconocida y titulada una superficie de 2404, 447, 04,00 (doscientas cuarenta mil cuarenta y siete hectáreas, cuatro áreas, cero centiáreas) la cual fue publicada en el Diario Oficial de la Federación el 19 de septiembre de ese mismo año.

Pero con anterioridad la Corona Española mediante título virreinal en el año 1718, ya nos había reconocido nuestro territorio, como dueños legítimos de nuestras tierras. Históricamente nuestra comunidad ha sido invadida por todos los aires, los cuales en su mayoría los hemos recuperado por la lucha constante que hemos emprendido, sólo persisten a la fecha dos zonas de conflicto, la zona denominada “El Triángulo” de aproximadamente 800 hectáreas al sur de la comunidad con el lindero del Ejido puente de Camotlán, así como la zona de Huajimic, Nayarit, de aproximadamente 10 mil hectáreas en donde se suma también el conflicto de límites estatales entre Jalisco y Nayarit. Desde el año 2007 nuestra comunidad emitió demandas agrarias ante el Tribunal unitario agrario, distrito 16 con sede en Guadalajara, Jalisco donde los tribunales han fallado a favor de la comunidad habiéndose agotado todas las instancias legales durante los años 2016 y 2017. Actualmente existen 16 expedientes en la etapa de ejecución, mismo que los tribunales se han negado a ejecutar. Derivado de las movilizaciones y exigencias en temas de restitución, el 20 de mayo de 2017 fue asesinado el comisariado saliente de bienes comunales Miguel Vázquez Torres, por su lucha incansable de recuperación de nuestras tierras. Para evitar conflictos sociales en la zona de Huajimic, desde el 2007 se iniciaron los acercamientos con la Secretaría de Desarrollo Agrario Territorial y Urbano (SEDATU antes SRA) para que el caso fuera considerado parte del programa de Conflictos en el Medio Rural (COSOMER) e incluso e incluso existe actualmente una mesa negociadora entre ganaderos de Huajimic, la comunidad de San Sebastián y Tuxpan e instituciones afines a temas agrarios. Mesa negociadora que se ha convertido administradora del tema agrario, mesa que ha dejado mucho que desear.

Ante este tratamiento de indiferencia, discriminación, atropellos y negación a los derechos colectivos agrarios, nuestra comunidad ha decidido emprender su última batalla en nombre de la dignidad de los pueblos originarios en específico nuestra comunidad este 25 de abril de 2022. Será una fecha histórica para nuestra comunidad ya que en esta fecha realizaremos una peregrinación hacia la Ciudad de México para encontrarnos con el presidente de la República y solicitarle de viva voz la solución inmediata del conflicto agrario que nos aqueja durante mucho tiempo. Partiremos desde la cabecera comunal de San Sebastián Teponahuaxtlán. Caminaremos en la búsqueda de la justicia que por mucho tiempo nos ha negado, nuestro sudor, cansancio y hambre serán una ofrenda a nuestras deidades, ellos son los que nos dan fortaleza para seguir luchando en nombre de nuestras familias. Dejar nuestra comunidad y nuestros hogares no es nada fácil pero vale la pena luchar por una causa justa y legítima.

Caminaremos 28 días, un poco más de 800 km entre hombres y mujeres wixaritari para manifestarle a nuestro presidente de la República nuestra preocupación profunda del estado que se encuentra en nuestras tierras comunales. No aceptamos emisarios del Gobierno federal, solicitamos de manera personal una entrevista con el presidente de la república Lic. Andrés Manuel López Obrador, para que nos indique cuál es el mecanismo de restitución que vamos a emprender. No vamos a permitir que nuestra lucha lo vuelva a administrar funcionarios públicos y tribunales agrarios. La única forma de interrumpir nuestra caravana es que el presidente de la república no se encuentre en el camino, para entrevistarnos y generar una ruta visible de cómo nos va a restituir nuestras tierras invadidas de manera inmediata. Y en caso no nos encuentre llegaremos a palacio nacional para quedarnos, hasta que nos reciba y nos resuelva nuestra solicitud legítima de restitución de nuestras tierras invadidas

Atentamente: Autoridades tradicionales y agrarias de la comunidad wixárika de San Sebastián Teponahuaxtlan y Tuxpan de los municipios de Mezquitic y Bolaños del Estado de Jalisco.

ATENTAMENTE

SAN SEBASTIÁN THE POOH NÁHUATL MÉXICO A 25 DE ABRIL 2022

 

MESA DIRECTIVA COMISARIADO DE BIENES COMUNALES

ÓSCAR HERNÁNDEZ

 PRESIDENTE

PRIMITIVO CHINO CHINO

 SECRETARIO

 

C.MAGDALENO GUZMÁN DE LA CRUZ

 TESORERO

 

 

MESA DIRECTIVA DEL CONSEJO DE VIGILANCIA

ATILANO CHIVARRA GONZÁLEZ

PRESIDENTE

 

LEONARDO VÁZQUEZ DE LA CRUZ

SECRETARIO SUPLENTE

 

AUTORIDADES TRADICIONALES COMUNALES

  1. SANTOS HERNÁNDEZ BAUTISTA

SAN SEBASTIÁN TEPONAHUAXTLAN (WAUT+A)

 

AURELIANO DE LA CRUZ CARRILLO

 TUXPAN (KURUXIMANUWE)

 

PRESIDENTE DE LA CONCENTRACIÓN AGRARIA

LIC. SITLALLI CHINO CARRILLO

 

DESPEDIDA AL COMPAÑERO SANTIAGO SOTO ZAMORA

Santiago Soto Zamora.

Don Santiago Soto, empezó a despedirse ayer en la madrugada, del espacio qué le acogió durante todo su andar sobre la madre tierra, del espacio en que producía maíz y de su casa de adobe recién hecha por sus manos.
Yoremes hace un año.

Su vida fue un andar buscando como todos preservar su existencia pero no como los Yoris (hombres blancos) qué lo hacen matando, el lo hizo defendiendo la tierra y la organización de la gente, revelando las verdades de nuestra identidad.

En mayo de 2021 Santiago nos convocó al predio agrícola «La Estrella» del ejido Buaysiacobe, porque el agroempresario en turno se negaba a pagar la renta acordada antes de cosechar. Recibieron los ejidatarios su pago completo y las autoridades ejidales solo observando.
Sirva el presente aviso para que los miembros del CNI y del Concejo Indígena de Gobierno le despidan desde sus lugares y le recuerden con el cariño que les hermanó en sus andares juntos.

Hoy entregaremos sus restos al lado de sus familiares para retribuir a la tierra el haber parido a un hombre de lucha qué nos contagio de digna rabia, del sueño de vivir en un mundo donde existan muchos mundos qué perseguimos hasta que sigamos sus pasos a descansar en las entrañas de Nuestra Eterna Madre Tierra.

Desaparición de Consejal de Gobierno Comunal y Periodista de Ocumicho, Michoacán

Desaparición de Consejal de Gobierno Comunal y Periodista

El día de ayer 28 de abril un comando armado desapareció al compañero Esteban Cruz Rosas, Coordinador del Consejo de Gobierno Comunal de Ocumicho y locutor de la Radio Ocumicho.

Ya se presentó la denuncia en la Fiscalía General del Estado, se reportó al Gobierno del Estado y al Gobierno Federal pero al momento no hay resultados en su búsqueda.

Hacemos responsable por acción u omisión al Gobierno de Michoacán y al Gobierno de la República por dejar en estado de indefensión a la Comunidad de Ocumicho y por no apoyar en su búsqueda.

Convocamos atenta y respetuosamente a las comunidades originarias a la toma de carreteras hasta la presentación con vida del compañero Esteban Cruz Rosas.

Respaldo total a la Comunidad de Ocumicho.

Por favor dar difusión al presente comunicado.

¡Vivo se lo llevaron, vivo lo queremos!

¡ Viva Juchári Uinápekua!

Consejo Supremo Indígena de Michoacán #CSIM

MIHTOWA AMO TEKAWILISKEH MA KITLALIKAN MINERIA, NIAN MA TLACHIWAKAN IKA INON YOKITOKAYOTIKEH PROYECTO INTEGRAL MORELOS WAN OKSEKIN TLEMACH TEKITL NON TECHMIHMIKTIA IPAN ININ TOTLAL MORELOS.

CONGRESO NACIONAL INDÍGENA

MOSEPANELOWAH TLANELOKEH ALTEPENAWAH MORELOS

 

 

MIHTOWA AMO TEKAWILISKEH MA KITLALIKAN MINERIA, NIAN MA TLACHIWAKAN IKA INON YOKITOKAYOTIKEH PROYECTO INTEGRAL MORELOS WAN OKSEKIN TLEMACH TEKITL NON TECHMIHMIKTIA IPAN ININ TOTLAL MORELOS.

 

 

Okimilikeh wan omosentlalikeh delegadotin, kiyon kenime inon tlaltekichikeh, wewentsitsin, masewaltlakah ipan inin estado Morelos wan oksekah walewah ipan inin tlalli ipan inin kachto tlasentlaltlahtolli akin amo kinekih ma kinchiwakan mineriatin wan nochi tlenon techmihmiktiah nin mochiwas ipan inin 23 wan 24 abril xiwitl 2022 ipan masewaltepetl nawa Cuentepec, municipio Temixco, ipan estado Morelos; wan mihtowa:

 

 

KACHTO.- Inin capitalismo kitlamihtika wilihki wiliwi inin tonantsin tlalli, kwe kiyon kenime ka kinemiliah mochipa itech tomintlaniskeh, san kwali itech kitlaniskeh tla tlatlamiah nochi itech tlenon onka ipan inin tlalli, itech siwatl wan ika inon inteki inin tlakah wan noihke kinkixtiliah intlalwan tomasewalikniwan ipan nochi inin tlalli. Inin kenime axkan ka tomintlanih ipan inin tlalli, nin ihwa nin melio kachi ipan yaweh wan itech monawaltiah itech wachotin wan mochi tlenon kwali kikixtiskeh, ipan atlachinolli wan kokolli, itikitstikateh ihwa inon tlenon ikitlamihtikateh wan ikimiktihtikateh inin tonantsin tlalli.

 

Kenika itechwalchihtiwitseh ipan toaltepewan wan kenika kinwalchihtiwitseh siwameh sihkikyon inon tlenon ikwalchihtiwitseh ipan inin tonantsin tlalli. Nikan Mexiko inon kenika techwalnawatitiwitseh, sihkiyon kenime inon kiwalchihtiwits inon Tlayekana Andrés Manuel López Obrador, kintlalkwilitikateh tomasewaltepemeh wan akinomeh tokah, wan noihke akin chantih ipan tlalwehweyin; inwan kiwaltlamitiwitseh inin tonantsin tlalli. Sihkiyon kenime kimihmiktiah inin siwameh, tetla:tiah, tenemakah wan tlanelokeh tlemach tlenon amo kwali kimayitiah inin siwameh mochi iwaltlekote, wan mochi inin kenime amo kitaskiah akinomeh tekichihtikateh ipan inin país. Nikan walixnesi wan weya mosentlaliah siwameh akin kitsakwilitikateh ma ayikmo tlemach kimayitikan siwameh itech insentech wan ipan intlal.

 

KAOME.- Se tsontli wan makwilpowali wan sempowalli wan mahtlaktli xiwitl iwaltechtlakwihkwilitiwitseh, techpipinatihtiwitseh wan techpetsotiwitseh; wan noihke inin Estado Nación otlakat ika inyesiyo akin amo okinekeh mokwepaskeh insepan inon koyotlakah akinomeh oknoma kiyekanah inin pais, akin amo kinekih ma tinesikan wan amo kinekih ma tinehnemikan kenime iwehka itiwalnehnentiwitseh, itech inohwi iwehka tokoltsiwan.

Tehwan yotitlamokwitlawikeh ipan inin tlalli, nikan yotinenkeh iwehka, kachi yowehka tla amo ihkwak omochihchi inin Estado Nación kikwitiah México. Wan axkan kinekih techwersatiliskeh ma tikchiwakan tlenon ihwan kinekih maski tehwan amo keman totech mokawa inon tlenon kikixtiah, kiyon kine tikitstikateh oknoma techtlamihtikateh wan techtlachtekilitikateh sta kwak oasikoh inin koyotlakah.

 

KAYEYI.- Akinomeh tetlalkwiliah kitah ipan inin totlalnan kana 70% non kwali kinkwepaskeh minero wan non kampa 35% yotetlalmakakeh san ipan 2000 wan 2010, non tlenon kihtosneki yotetlalmakakeh 29,000pa concesiones mineras. Ipan marzo 2019 inon concesiones mineras inon yotemakakeh oktayah 25, 607 inon kihtosneki yotemakakeh kana 22 millones hetareas. Inon tlenon kichiwah ipan mineria, ihwa inon tlenon kachi kikokolia inin tlalli, inon tlenon tlaxixitonia tla amo okseki tlemach, kwe ihwa inon tlenon kachi kimiktia nochi tlenon yoltika ipan inin tlalli wan kimihtlakowa masewaltepemeh ompa non kampa motlalia inon mineria. Sekin inon proyectos mineros nin axkan panotikateh inon tlenon kikwih wilihki tlemach amo kwali kichiwah, ke ihkwak inon kinkwitiah a tajo abierto, nikan kintlalkweponiah wan kinkwih makinatin wilihki wehweyin. Inin empresatin kinxixitoniah miyek tepemeh. Moneki kikixtiskeh se tonelada tlalli tla kinekih kikixtiskeh tlahko gramo teokwitlatl. Inin kihtosneki tla kinekih kichihchiwaskeh sente aliniotli moneki kikixtiskeh 7 tonelada wan tlahko tlalli. Noihke sihkiyin kichiwah ika inin atl, keman, inin tepemeh kinxixitoniah kwali wan kintlaliliah inon tlalli cianuro, ihwa inin wilihki amo kwali techchiwa kwe kixelowa inon tlalli wan inon teokwitlatl. Tla inin tlalli motlalilia cianuro kintompilowah wehweyin tlalmeh wan sayika kimihtlakowah ayikmo keman kwali yeskeh. Tla inin minera kineki kana tekitis ihwa inon kachi kimmakaskeh atl wan tlawilli wan amo inon ompa chantih, inin atl wan inin tlawilli inon kikwih inon minera kwali kintlakwaltis sente weyi altepetl chantih kana 200 mil tlakah. Inin mineria miyehkan mixmati kenime amo kwali kwe tlafiero kichiwah kampa yaweh ika inon atl. Itewan inon tlenon kichiwa ika inon atl inon motlalowa ihtek inin tlalli kwali kitsolowa noso kiwahwatsah inon atehtemeh; kinkakatsowah inon atehtemeh wan ayikwali mokwis inon atl; inon kampa chantih kintsolwiliah noso ayikmo kinkawiliah kinkwiskeh inin atl inon kampa iwalmokwilitiwitseh

 

KANAWI.- Ihtek inin intlal nin nawatlakah Morelos, kana 500 metros mokawa toteokal Xochicalco, inon kampa otechkawilitekeh iwehka tokoltsiwan wan axkan kikwitiah patrimonio de la humanidad, inin empresatin Canadiense ALAMOS GOLD wan ZACATECAS SILVER kinekih tlaxixitonikiweh ika inon inmineria, inon tetlawetskiti tokaitl kikwitiah “ESPERANZA”, ika tlaxixitoniskeh ika inon kikwitiah tajos a cielo abierto, kampa kikixtiskeh teokwitlatl wan plata. Inin tlaxixito:nis inin kampa iwehka toteokalwan wan kampa axkan tehwan tichantih, inon tepemeh, inon yolkameh, inon atehtemeh kenime inon Apatlako, inon Amacuzac wan inon Kwaonawak, kiyon kenime inon kampa kisentlaliah inon atl wan inon tlatsintlan motlalowa, kiyon kenime inon 200milmeh akinomeh chantih sa ompa kampa kinekih tlaxixitoniskeh, kenime San Agustin tetlaman, Cuentepec, Unidad Morelos, Temixco, Xochitepec, Alpuyeca, Acatlipa, Xochicalco, Tezoyuca; Benito Juárez, Aeropuerto, Las Rosas, Francisco Villa, Xochitepec Centro, Miacatlán, Palpan, Milpillas, Xochicalco y Coatetelco.

 

Wan iwan inon proyekto minero tlen amo kwali ika kikwitiah “ESPERANZA”, onkateh miyek concesiones wan oksekin proyectos mineros ipan miyek nin totlalwan. Nochi inin tlenon kinekih kichiwaskeh kimihtlakoskeh nochi inin totlalwan, inyolilis akin onkan chantih wan tlenon nikan onka.

 

KA MAKWILLI.- Inon kikwitiah Proyecto Integral Morelos sente weyi proyecto energético inon kampa amo kwali kinchiwas miyek altepemeh nawas akinomeh chantih sa ompa kampa mokawa inon Popokatepetl ipan inon estadotin Morelos, Puebla wan Tlaxcala inon kampa kinekih kinchihchiwaskeh ome centrales termoelectricas, inon kachto kichihchiwah 300 metros ka wehka inon altepetl itoka Huexca, Morelos. Ika kitlakwaltiskeh inon central yokichihchike sente gasoducto kana 160 km, inon weyi amo kwali kikxipanawia inon Popokatepetl, kwe nikan onkateh popokatepemeh wan wilihki tlalolini. Sihkiyon mochihchiwa non ika kiwikah atl inon ka patlawak 26 pulgadas wan onkan kinekih kipanoltiskeh 580 litros por segundo atl inon ika tlahwiliah inon chantih Ayala. Inin proyecto kafuerza kinekih kikalakis inin axkan tekichiwa presidente de la republica ika inon Guardia Nacional sta ipan 2020 wan san otekahkayakeh okichikeh consulta sa se xiwitl kachto, inon kampa okimiktikeh inon toknin Samir Flores Soberanes. Inon Proyecto Integral Morelos amitla kipalewia inin ika motlakwaltis tlawilli ipan inin tlalli, kenime kihtowa inon gobierno federal, kwe inon kampa mochihchiwas inon central termolectrica san ika kinekih kikalakiskeh inon gas walewa Estados Unidos ma kalaki nikan Mexiko, kinekih ayikmo ma patio kisa ika kisakaskeh inon gas wan kiweyaltiskeh inon kenika ka kikixtiah kwe kinekih ma weyakan inon empresas oksekan walewah kenime Saint Gobain noso inon españolas Elecnor, Abengoa wan Enagas. Wan amo moneki ma mochiwakan inin centrales electricas inon wilihki tlahtlakowah wan kitlamiah inin tlalli, kwe ipan inin topais onka tlawilli kana omepan inon tlenon mokwi kwak kachi mokwi inin tlawilli.

 

KACHIKWASEN.- Kenime inon Pacto Internacional de Derechos Civiles wan Políticos, kenime inon Pacto Internacional de Derechos Económicos, Sociales y Culturales, inewan ika tlanawatilli kikwitiah Ley Suprema ipan inin topaís, kihtowah ipan inochtin inin altepemeh ihwan kwali kihtoskeh tlenon kinekih ipan kampa chantih wan ipan intlal, wan kiyon ika inin tlanawatilli kihtowa ihwan kihtoskeh kenika tlanawatiskeh wan kenika motlakwaltiskeh, kenika ka nemiskeh. Kiyon kenime inon Declaración de las Naciones Unidas Sobre los Derechos de los Pueblos Indígenas, inon Convenio 169 de la Organización Internacional del Trabajo “Sobre Pueblos Indígenas y Tribales en Países Independientes” wan inon Declaración Americana Sobre los Derechos de los Pueblos Indígenas, kihtowah toaltepewan kihtoskeh kenika nemiskeh ipan intlalwan, kenika nemiskeh, kenika motomintlakwaltiskeh wan kenika tikchikawaskeh tiakinomeh, totlahtolwan, totlalwan wan tlenon tikpiah ipan totlalwan, ihtek inon kampa chantitikateh.

 

KACHIKOME.- Inon estado mexicano, amo kineki kixmatis wan kitlakaitas tlenon technawaltia, wan amo kimokwitlawia totlal ika akinomeh witseh tlemach witse kichiwah ika toyolilis wan totlalwan ika inon akinomeh witseh tlahtlakowah ika inon inwehweyin proyectowan tlen san witseh techmiktiah, yokihto ika inon Weyi tlayekana ipan inin pais san tleliwis proyecto tlen onka san kampa wilis ipan inin tlalli ma mochiwa, wan amo kintlakaitah kenika iwalnentiwitseh tomasewalikniwan, kine kichiwah san tlemach inon tlenon amo melawak wan kihtowah inon proyectos temiktiah kenime ihwan itech walewah wan ihwan kimmokwitlawiskeh; kiyon kine inon poder judicial de la federación kikawilia wan itenkwepa tlenon yomolwikeh inon amo kwali kinchiwa inon tlenon intechmoneki wan tlenon intech kwali nemiskeh tlenon itech kihtowa inon toweyi tlanawatilli itoka Constitución.

 

 

ITECH TONAWALTIAH INON TLENON TECHPALEWIA WAN TOTECHMONEKI INON IKA TINEMISKEH ALTEPEMEH WAN KENIME TIALTEPEMEH NAWAS TIKIHTOSKEH KENIKA WAN TLENON TIKNEKIH IKA TINEMISKEH, tehwan tiktlaliskeh wan tikihtoskeh kenika ka tikweyaltiskeh wan tikmokwitlawiskeh totlalwan, tosentlaliswan, kenika tinemih wan ma amika techiliki kenika tinemikiweh; wan kiyon kenime itech iwalneste itech articulos 1, 2, 27 wan 39 itech inon weyi tlanawatilli Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 13, 14 wan 15 itech Convenio Número 169 de la Organización Internacional del Trabajo “Sobre Pueblos Indígenas y Tribales en Países Independientes”, 1, 2, 7, 21, 24, 25, 26 wan 29  itech Declaración de las Naciones Unidas Sobre los Derechos de los Pueblos Indígenas, 1, 2, 3, 5, 6, 18, 19, 25, 28 wan 29 itech inon Declaración Americana Sobre los Derechos de los Pueblos Indígenas, tikixpantiah inin:

 

TLANAWATILLI TLEN KIHTOWA MA AMO MOKAWILI KICHIWASKEH MINERÍA, NIAN OKSEKIN WEYI TEKITL NIAN MA AMO MOTEKIPANOLTI NOCHI INON TLENON ITECH WALEWA INON KIKWITIAH PROYECTO INTEGRAL MORELOS WAN PROYECTOS DE MUERTE IPAN INTLAL NAWALTEPEMEH IPAN ININ TLALLI MORELOS:

 

 

KACHTO ARTÍCULO.- Inin Tonantsin Tlalli, inon itech nochi walewa tlenon yoltika wan totlalwan ihwa inon kachi tikintlakaitah tehwan akin tialtepemeh, kwe kiyon mokahtas itech intlanemilis akin yoyahkeh, akin kankateh wan akin pawitseh. Kiyon kine, amo titekawiliskeh ma mochiwa mineria ipan totlalwan tinawatlakah ipan inin estado kikwitiah Morelos kampa iwehka yotechkawilitekeh tokoltsiwan. Wan ma tehwan ipan titlahtokan tlenon tiknekih tikchiwaskeh ipan tlenon tehwan towaxka. Tikasohkakamatikan inin tlahtolli “tlalmeh” (“territorios”) kenime walneste itech inon tlanawatilli “2” itech inon artículo 13 itech inon Convenio Número 169 itech inon Organización Internacional del Trabajo “Sobre Pueblos Indígenas y Tribales en Países Independientes”.

 

KAOME ARTÍCULO.- Noihke, amo tekawiliskeh ma tlachiwakan wan ma kitekipanoltikan inon itech walewa inon Proyecto Integral Morelos, nian ma kintlalikan kalwehweyin inon kampa kinkwih inon weyi tlanemakakeh wan noihke inon techtlalkwiliah wan techakwiliah kampa kikixtiskeh tlemach itech totlal wan tawa ipan tomasewaltlalwan tehwa akin tinawas ipan inin kikwitiah Estado Morelos, kampa iwehka yotechkawilitekeh tokoltsiwan. Wan ma tehwan ipan titlahtokan tlenon tiknekih tikchiwaskeh ipan tlenon tehwan towaxka. Tikasohkakamatikan inin tlahtolli “tlalmeh” (“territorios”) kenime walneste itech inon tlanawatilli “2” itech inon artículo 13 itech inon Convenio Número 169 itech inon Organización Internacional del Trabajo “Sobre Pueblos Indígenas y Tribales en Países Independientes”.

 

 

KAYEYI ARTÍCULO.- Inin tlanawatilli kampa iwalneste amo kana tekawiliskeh moneki kitlakaitaskeh wan ma amika kipanawi nian tehwan akin tinawas nin tichantih ipan Estado Morelos, nian san akiwilis tlakatl, nian ikah koyotlanawatike nian san akin wilis akin amo tikixmatih kenime nawa masewaltlakatl, wan mochipa moneki kachto kihtoskeh tla inon altepemeh nawas kinekih noso amo ma mochiwa tlenon tlahtlanih ipan intlatlal, kiyon kenime iwehka ikinwaltekipanoltihtiwitseh iwehka tokoltsiwan kenika timektlaliah wan timoyekanah.

 

KANAWI ARTÍCULO.- Inin tlanawatilli kwali itech monawaltiskeh altepemeh noso sesentemeh tlakah akin walewah altepenawah ipan inin Estado Morelos, san kampa wilis kwali ma:nas kenime tla tiknekih tonawaltiskeh ipan inin Estado Mexicano wan ka ohksehkan ipan inin tlalli kampa onkateh tlanawatilmasewaltin inon ika kimokwitlawiskeh tlenon kwali ika nemiskeh wan intlalwan inon inwaxka masewaltin, kiyon kenime ika kiseliskeh tlenon ihwan tlahtlaniskeh, wan kiyon ma intewan inon chantilismeh, altepemeh, sentlalilismeh wan tlakah akinomeh mosepanelowah itech inin tlanawatilli ma ika mopalewikan.

 

 

INON ARTÍCULOS TRANSITORIOS

 

KACHTO.- Inin tlanawatilli ikwali mokwis walmostla kwak yomoselli tlaixpan.

 

KAOME.- Ma motlahtolkwepa inin tlanawatilli ika espanioltlahtolli, ma moixpanti ipan altepenawah inon kanikan chantih wan ma kixpantikan noihke ipan inochtin inin masewaltepemeh wan masewalchantilismeh ipan nochi inin tlalli.

 

 

Omixpanti ipan altepenawa Cuentepec, Morelos ipan 24 tonalli ipan metstli abril ipan xiwitl 2022

 

NIKAN TLAIXPANTIAH

 

AYIK SE MEXIKO AMO TOWAN

 

MA MOSALOKAN INOCHTIN TOMASEWALTEPEWAN

 

TEKIWAKEH WAN TLAYEKANKEH IKA TLALMEH, TIACHKAMEH WAN TLAKAH TLEN MOSEPANELOWAH TLANELOKEH ALTEPENAWAH IPAN ININ ESTADO MORELOS WAN OKSEKAN WALEWAH IPAN ININ TLALLI MEXIKO OKIMILIKEH WAN OMOSENTLALIKEH IPAN ININ KACHTO TLASENTLALILISTLI ALTEPENAWA MORELOS AKIN AMO KINEKIH MA OYE MINERIA WAN WEHWEYIN TEKITL TLEN TEMIKTIA.

 

A 12 años del asesinato de nuestra hermana Bety Cariño y Jyri Jaakkola, 12 años de ser semilla.

A los Medios de Comunicación.
A la Opinión Pública Nacional Internacional.
A los Organizaciones de Derechos Humanos y a las Organizaciones de Sociales.
A los Pueblos Indígenas de Mexico y del Mundo.
A las voces que exigen Justicia!

Hermanas, Hermanos:

Hoy se cumplen 12 años desde que nuestra hemana y defensora de derechos humanos Bety Cariño y el activista finlandés Jyri Jaakkola fueran asesinados en el ataque armado contra la caravana humanitaria que se dirigía al pueblo de San Juan Cópala.

Durante 12 años los gobiernos, tanto federal y estatal ha sido omisos en la demanda de justicia que reclaman miles de voces y pueblos, los asesinos quienes en complicidad con el estado les arrebataron la vida a Bety y Jyri están plenamente identificados, pero la justicia no llega, los acuerdos políticos han sido más fuertes que entre el grupo criminal y los gobiernos federal y estatal durante 12 años ha perpetuado la
Impunidad.

Nosotros, pueblos, organizaciones, colectivos, amig@s y compañer@s no les olvidamos! seguimos demandando justicia!

Seguimos luchado por la dignidad de nuestros pueblos, contra una guerra que sigue matando a mujeres y hombres por defender la vida, la Tonanzin Tlalli( Madre Tierra) Nuestra Casa.

Bety Cariño y Jyri Jaakkola
Presentes!
Justicia para Bety y Juri!
Ni perdón!
Ni olvido!

12 años de ser semilla.

Pronunciamiento de la Primera Asamblea del Pueblo Nahua de Morelos en el territorio de Cuentepec, 23 y 24 de abril de 2022

Estando reunidas delegadas y delegados de los pueblos nahua, otomí, binniza, triqui, nan¨cue ñomndaa, ñuu savi, k’iche, del Congreso Nacional Indígena afectados por la minería y los megaproyectos de muerte junto con organizaciones, colectivos y personas de Puebla, Estado de México, Ciudad de México, Tlaxcala, Oaxaca, Veracruz, Michoacán, Jalisco, Baja California, Nuevo León, República Checa, Chile, Alemania, Australia, Inglaterra, Canadá, Estado Español, Francia, Estados Unidos, Ixim Ulew (Guatemala)  y principalmente del pueblo náhuatl de Morelos de las comunidades de Cuentepec, Hueyapan, Xoxocotla, Alpuyeca, Coatetelco, Mazatepec, Tepoztlán, Cuajomulco, Tlalquiltenango, Tetlama, Amilcingo, Huexca, Palpan y Rancho Viejo.

 

Fuimos testigos que las comunidades de Cuentepec, Tetlama y en general de la “Unificación de Pueblos y Colonias contra por la Minería”, se encuentran en alerta máxima por la concesión de gran parte de su territorio a las empresas canadienses Álamos Gold y Zacatecas Silver, que pretenden devastar su territorio por el proyecto minero que afecta el agua, el suelo, y nuestros sitios sagrados como Xochicalco, así como la salud de aproximadamente 200 mil habitantes.

 

De igual modo en este territorio ancestral culminó, después de 34 días, la Caravana por el Agua y la Vida, donde se recorrieron 8 estados del país, compartiendo y hermanando las luchas contra la minería, por la defensa del agua, de los cerros, de los bosques y de las selvas, contra la especulación inmobiliaria, basureros, la explotación laboral, represión estudiantil y en general las luchas por la vida y contra el capital. 

 

Hemos compartido que esta lucha por la vida la hacemos en un panorama de guerra contra nuestros territorios y nuestros cuerpos. Los Estados Nación, junto a las corporaciones y la delincuencia organizada, nos persiguen, encarcelan, desaparecen y asesinan. Pero es en nuestra constante organización comunitaria, en donde encontramos las soluciones y resistencia para hacer frente a este exterminio. 

 

Compartiendo la palabra y la experiencia es que reflexionamos y acordamos que es desde la autonomía de los pueblos, desde nuestra organización constante que podremos defender la vida y nuestro territorio, por lo que el pueblo náhuatl de Morelos ha decidido emitir un Decreto determinante que establece: la prohibición de la minería a cielo abierto, del funcionamiento del Proyecto Integral Morelos y de cualquier megaproyecto de muerte que atente contra el agua y el territorio. Ningún megaproyecto más con la lógica devoradora capitalista de muerte se permitirá en nuestros pueblos. Para nosotras y nosotros, siempre será prioritario la vida sobre el capital, y nuestras decisiones siempre se tomarán con ese sustento.

 

Nuestra defensa consiste en organizarnos, hacer valer nuestros derechos como pueblos originarios plasmados en los Tratados y Convenios Internacionales, pero sobre todo emanados de nuestros pueblos, los cuales tienen el derecho soberano sobre cualquier Estado o institución nacional o internacional de decidir su propio destino y proteger nuestra madre tierra. A través del autogobierno, de recuperar nuestra identidad, preservar nuestra espiritualidad, memoria y justicia, sembrar la milpa, honrar los saberes de las abuelas y abuelos, es que defenderemos el futuro de las generaciones por venir.

 

Denunciamos las estrategias de militarización, grupos de choque, crimen organizado, que son utilizados como herramientas de desarticulación y violencia hacia las comunidades que nos organizamos contra los megaproyectos de muerte.

 

Hermanas y hermanos, muchos dolores, ataques y amenazas están sobre nosotras y nosotros, pero en este camino y en este tiempo de guerra y destrucción se unen y entrelazan nuestros caminos, en una lucha por hacerle frente al patriarcado, al capitalismo, al racismo, al ecocidio y al genocidio. 

 

En nuestras comunidades pretenden la devastación de nuestros cerros y destrucción de la vida es por ello que denunciamos estos proyectos de muerte y a todas las desigualdades estructurales que nos oprimen y masacran. Por lo que, hemos 

 

ACORDADO

 

  1. Realizar una Asamblea Popular contra la minería y megaproyectos frente al Congreso del Estado en Morelos y a continuación una Asamblea Nacional Contra la Minería y los Megaproyectos de Muerte y en Defensa de la Tierra, el Agua y la Vida, en el mes de noviembre
  2. Sumarnos el 16 de mayo al 10º Aniversario de la lucha contra la termoeléctrica en Huexca, Morelos.
  3. Movilizarnos en solidaridad por la libertad de Fredy García y contra los megaproyectos el 30 de mayo
  4. Acciones dislocadas contra la minería y los megaproyectos del 2 al 9 de agosto 
  5. Acudir al sexto Congreso Nacional Indígena en octubre en el estado de Chiapas 

 

¡Si a la vida, No a la mina!

¡Agua sí, Termo no!

¡El Istmo es nuestro! ¡Fuera el corredor Interoceánico!

¡Cancelación del Tren mal llamado maya!

¡Altepelmecalli se queda! ¡Fuera Bonafont!

¡Presas y presos políticos libertad!

¡Justicia para Bety Cariño! ¡Aparición con vida de Sergio Rivera!

¡Samir y Zapata viven, la lucha sigue!

¡Justicia para Samir!

Por la Reconstitución Integral de Nuestros Pueblos

Nunca más un México sin nosotros 

 

Cuentepec Morelos 24 de abril del 2022

CONCENTRACIÓN CONTRA LA BRUTAL REPRESIÓN A LOS PUEBLOS ORIGINARIOS

A los pueblos, organizaciones y colectivos que defienden la vida
A los medios libres y autónomos
A los medios de comunicación en general
A la población en general

Ante el secuestro político «encapsulamiento» del que son objeto los pueblos Triqui, Otomí y la comisión de la Caravana por el Agua y la Vida por exigir que se respetara la decisión de las compañeras refugiadas de Tierra Blanca Copala del MULTI de abandonar el espacio insalubre y denigrante en el que fueron obligadas a permanecer, responsabilizamos a la Jefa de Gobierno de la CDMX, Claudia Sheimbaum, al Secretario de Gobierno de la CDMX, Martí Batres y al Secretario de Seguridad Ciudadana, Omar H. García Harfuch de este secuestro.

Ante este indignante atropello convocamos a todas las organizaciones y colectivos solidarios, a los medios de comunicación y a la población en general a la Concentración que se llevará a cabo en el Ayuntamiento de la Ciudad de México, el la Plaza de la Constitución, el día de hoy 26 de abril a las 10:00 am para exigir la liberación inmediata de nuestras y nuestros hermanos, el retorno seguro de la comunidad Triqui del MULTI a Tierra Blanca y justicia por este ataque a los pueblos que luchan y defienden la vida.

Pueblos, Organizaciones y colectivos que integramos la Caravana por el Agua y la Vida.